Adger Hondius

Psychiater en geneesheer-directeur (GGZ Centraal)

DE TOEKOMST

We moeten voorzichtig beginnen met de nieuwe wet. Stap voor stap kijken hoe het werkt.”

van de Wvggz

Kinderziektes
De eerste jaren van de Wvggz noemt Hondius nog vrij onzeker. “Ik denk dat er nog veel uitgevonden moet gaan worden over wat wel en niet mogelijk is. Wat is haalbaar in de praktijk? Hoe gaan al die procedures verlopen? We komen volgend jaar zeker kinderziektes tegen waarvoor aandacht nodig is. Het is een nieuwe wet, er zijn stukjes ingevoegd. Dan blijft het niet allemaal consistent. Ook is afstemming met de andere wetten noodzakelijk, de Wet zorg en dwang (Wzd) en de Wet forensische zorg (Wfz). Ik verwacht begin 2020 een toename van de vraag om zorgmachtigingen, omdat de criteria breder lijken en er bij partijen ook verwachtingen lijken te zijn over een grotere reikwijdte en indicatie. Ook zou er meer toestroom kunnen komen uit de forensische psychiatrie.”

Het tweede jaar Wvggz
“Na een jaar komen er vast meer maatschappelijke vragen, eventueel naar aanleiding van incidenten. Het is mij opgevallen, in de totstandkoming van de wet, dat grote incidenten ook tot grote veranderingen in de wet hebben geleid. Bijvoorbeeld door het zeer ernstige incident rond Bart van U, de moordenaar van mevrouw Borst. De officier van justitie kreeg toen de centrale verzoekersrol (terug). In 2022 gaan we evalueren, ik ben benieuwd of twee wetten dan weer één worden. Dus dat de Wzd, voor mensen met dementie en verstandelijke beperking, en de Wvggz toch weer één worden. Er is kritiek op de rechtsongelijkheid en de onderlinge afstemming met de Wvggz is niet eenvoudig. Als iemand dementie en een depressie heeft, welke wet is dan van toepassing? Welke is dan de dominante van de twee stoornissen? Dat is dus best ingewikkeld.”

Voordelen van de Wvggz
Hondius ziet op bepaalde punten voordelen van de nieuwe wet: “Ik ben zeker ook positief over de Wvggz. Zo worden wensen van cliënten veel beter vastgelegd. Ik vind het heel positief dat familie en naasten meer betrokken worden bij het informeren en het horen. Zo is er straks een familievertrouwenspersoon. Ook de samenwerking met de gemeente is een zeer belangrijke. Hierdoor kunnen mensen hopelijk beter meedoen aan het maatschappelijke leven. Stressfactoren in het sociale domein kunnen worden aangepakt, zoals problemen met huisvestiging, uitkering enz. Wat ik ook een enorme verbetering vind is de ambulante dwang. Dat missen we nu echt in de ggz. Is dwangbehandeling noodzakelijk? Dan moet de cliënt eerst opgenomen worden. Die dwangbehandelingsprocedure duurt soms wel twee maanden. In de nieuwe wet kan aan de voorkant door de rechter besloten worden dat verplichte zorg noodzakelijk is. De cliënt wordt dan veel sneller ambulant behandeld. De zorg wordt daardoor persoonsgerichter.”


“Grote incidenten leiden in bijna alle gevallen ook tot grote wijzigingen in de wet.”

Risico’s
Dat aan de Wvggz ook risico’s kleven ontkent Hondius niet. Veiligheid is daarbij een belangrijk onderwerp. “Het begint met het effect op de zorgaanbieders. Je krijgt veiligheidsrisico’s van de medewerkers. Vanuit de forensische psychiatrie gaan er meer mensen naar de ggz toe. Dat betekent dat je moet kunnen af- en opschalen op veiligheidsniveaus. Die mogelijkheid staat in de Wvggz, maar wie gaat dat betalen? Ook de rol van de politie in veiligheidsvragen is spannend. Hoewel de politie aangeeft haar rol in deze sterk te willen beperken, is deze rol prominent in de Wvggz beschreven. Je wilt toch vaker de politie erbij hebben als je op huisbezoek moet voor ambulant verplichte zorg.”
Als andere risico’s noemt Hondius de vele opnieuw her in te richten processen en een toename van de administratie. Ook zijn er financiële risico’s: “Hoe gaan we onze teams optuigen? Bij ambulante verplichte zorg moet je met meer mensen daarheen. Daar moeten dus ook andere functies bijkomen, misschien ook veiligheidswerkers,” legt Hondius uit.
“Het maatwerk en de samenwerking in de nieuwe wet vind ik mooi, maar heeft nog wel een kanttekening. Ik hoop namelijk niet dat er marktwerking komt. Dat die verplichte zorg vermarkt gaat worden, dat allerlei partijen die specifieke onderdelen van verplichte zorg willen doen. Dan krijg je mensen die tussen wal en schip vallen. En juist dat moeten we zien te voorkomen.”

De rol van geneesheer-directeuren in de toekomst
Ook voor Hondius gaat er veel veranderen, want in de nieuwe wet verandert de rol van de geneesheer-directeur. Hondius: “Het wordt een centralere functie maar ook een kwetsbaardere positie. De geneesheer-directeur heeft namelijk de regie in de verplichte zorg in de veiligheidsregio. De wet beperkt daarbij enerzijds zijn/haar beleidsvrijheid (vanwege de rolverdeling met officier van justitie), maar geeft anderzijds veel verantwoordelijkheden. Zo moet de geneesheer-directeur toezicht houden. Dit toezicht is niet alleen klinisch maar ook elders, zoals ambulant. Toch kan zo’n functie veel betekenen voor de rechtsbescherming en kwaliteit van de (verplichte) zorg voor mensen met ernstige psychiatrische stoornissen.”

Stap voor stap beginnen
“Ik denk dat we voorzichtig moeten beginnen met de nieuwe wet. Vooral met de verplichte ambulante zorg. Je moet echt beperkt kijken wat je wel en niet kan. Begin met mensen die met voorwaardelijk ontslag gaan en eigenlijk medicatie moeten krijgen. Kijk of je dat bij die groep ambulant kan doen. Dus eerst maar eens kijken hoe het werkt. Stap voor stap.”


We moeten echt met elkaar aandacht hebben voor de kinderziektes in deze nieuwe wetten.”