“Juist die intensieve psychische hulp in een kliniek kan hét verschil maken”

JORG VAN DER VORM
Ervaringsdeskundige 
Forensisch Psychiatrische Kliniek Drenthe

Verleden
“Ik ben geadopteerd uit Colombia toen ik tweeëneenhalf was. Van jongs af aan had ik veel gedragsproblemen. Ik kon totaal niet omgaan met emoties, daardoor werd ik snel agressief. Een poos heb ik op aan de rand van de maatschappij geleefd. Ik pleegde allemaal kleine delicten zoals diefstal. Vanaf mijn dertiende ging ik crisisopvang in en uit. Op mijn 24e werd ik voorgeleid voor een delict. Ik kreeg een celstraf en tbs met voorwaarden. Het zitten was heel zwaar, want er ging een nieuwe wereld voor mij open. Tijdens de detentie vond ik nog steeds niet dat ik een probleem had. Toen mijn vrienden aangaven dat ik echt moest veranderen, ging ik nadenken. Dat was nog niet voldoende om een omkeer te maken. Pas toen ik zes maanden in de kliniek in behandeling was ging ik nadenken over mijn problemen. Ik kon me echt richten op mijzelf. De eerste maanden pas je je aan, want je weet wat ze willen zien en horen. Maar door de intensieve therapieën en gesprekken met groepsgenoten ging de knop om. Ik besefte dat het mijn probleem was, het niet alleen aan anderen lag. Ik moest doorpakken voordat het weer misging. Ik wou een stabiel leven, maar elke keer ging het weer mis,” vertelt Jorg.

Belang van de FPK
“Hoe ik in de FPK kwam is niet ok, maar het heeft mij wel gered. Als ik alleen gevangenisstraf had gehad, was er echt niks gebeurd. De opname heeft alles voor mij veranderd. Na de opname ging ik in 2014 op mijzelf wonen en werkte in de horeca. Op een dag werd ik door de kliniek gebeld of ik eens iets wilde komen vertellen over mijn ervaringen. Daar zei iemand tegen mij dat ik hoop gaf en dat ik daar echt iets mee moest gaan doen. Ik stond daar niet direct om te springen, omdat het ook heel confronterend was om weer terug te zijn. Maar toch heb ik me verdiept in een opleiding op dat vlak. Ik vond het moeilijk, omdat je dan constant met een heel moeilijk deel van je leven bezig bent. Maar zelf heb ik ooit gemist dat ik hoop kreeg. Daarom besloot ik: dit wil ik doen! Ik wil anderen motiveren en hoop geven dat het écht mogelijk is om een stabiel leven te leiden. Zelfs als je gezeten hebt en een tbs-titel hebt. Behandelaren in een kliniek zeggen ook dat het mogelijk is, maar als je dat van een ervaringsdeskundige hoort is het overtuigender. Dat kan echt iemand zijn/haar redding zijn. Daarom ben ik de opleiding ‘ervaringsdeskundige in sociaal domein’ gaan doen. Ik weet dat juist die psychische hulp in zo’n kliniek het verschil kan maken. Alleen opsluiten helpt niet. Het is zo fijn dat ik daar nu een rol in kan spelen.”

Forensisch ervaringsdeskundige
Voor mijn werk doe ik heel veel individuele gesprekken met patiënten. Van ventilatie momenten tot aan hoe ik met emoties om ben gegaan. Ik dien ook als brugfunctie tussen het behandelteam en de patiënt. Ik probeer ze dichter bij elkaar te brengen. Zo kan ik een behandelteam uitleggen waarom sommige dingen niet overkomen. Ik krijg vaak van patiënten te horen dat ze het fijn vinden dat ik weet hoe het is om in hun positie zitten. Ze praten er makkelijker door. En regelmatig zien ze mij als voorbeeld waardoor er bij hun een knop omgaat. Zo had ik bijvoorbeeld een jonge patiënt waarvan ik zag dat hij een toneelstukje opvoerde. Ik herkende dat gedrag vanwege mijn ervaringen. Hij had eenzelfde angst die ik had. Hij vroeg zich af wat hij nog kon en of er überhaupt na dit alles nog een toekomst voor hem was. Bij hem is echt die knop omgegaan. Ik heb nu nog contact met hem. Hij gaat naar school en heeft gewoon een baan. Zijn gesprekken met mij gaven hem vertrouwen dat verandering mogelijk is.”

Motivatie behouden
Jorg ziet dat patiënten vaak erg opzien tegen wat komen gaat. “Tijdens de opname ligt de focus op behandeling. Daarna sta je ineens buiten die vier muren. En dan? Concreet moeten er dan dingen gebeuren. Je moet werk, scholing en woonruimte zoeken. Ik denk dat er tijdig in de behandelingen hierover gesproken moet worden. Om te laten zien dat het zin heeft om te veranderen. Het zijn dingen waar patiënten enorm tegenop kunnen zien. Ook kan het lastig zijn om een nieuwe woning te krijgen, omdat je grote huurschulden hebt gehad.” Jorg heeft zeker dingen waartegen hij in het begin aanliep. “Het was moeilijk om ergens aan de slag te kunnen. Met mijn achtergrond kon ik simpelweg geen Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) krijgen. En juist daar wordt vaak naar gevraagd. Krijg dan maar eens een baan! Er is toen veel geschakeld door allerlei partijen en uiteindelijk kon ik gaan werken in de kliniek waar ik ooit zelf gezeten heb. In 2016 kwam ik binnen al stagiaire. Ik werk ik nog steeds, maar nu met een vast contract.” 

Scholen
“Ik denk ook dat voorlichting op scholen veel kan helpen. Jongeren vinden het soms zelfs stoer als je in de gevangenis gezeten hebt. Als je daar je verhaal vertelt, zie je ze echt nadenken. Laatst zei iemand: nu ik jouw verhaal heb gehoord, wil ik echt niet meer vast komen te zitten. Toen dacht ik: je kunt zoveel doen in die voorfase ter preventie. Daar ben ik van overtuigd!”


Jorg van der Vorm

“Daar waar ik eerst als patiënt zat, werk ik nu als ervaringsdeskundige.”